Pytania do prawnika
Można unieważnić umowę kredytu podpisaną przez osobę z niepełnosprawnością intelektualną, jeżeli udowodnimy, że oświadczenie woli o wzięciu kredytu zostało złożone w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli.
Oznacza to, że osoba podpisująca umowę kredytu musi mieć świadomość tego, co podpisuje i jakie konsekwencje z tego wynikają. Nie można unieważnić umowy tylko dlatego, że kredytobiorca jest osobą z niepełnosprawnością intelektualną.
Jeżeli chcielibyśmy unieważnić umowę kredytu podpisaną przez osobę z niepełnosprawnością intelektualną powinniśmy przedstawić bankowi albo innemu podmiotowi, który udzielił kredytu stosowne dokumenty poświadczające fakt złożenia oświadczenia woli o przyjęciu kredytu w stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji. Jeżeli kredytodawca nie uzna takich dowodów, należy zwrócić się do sądu z pozwem o ustalenie nieważności umowy (czynności prawnej).
W Polsce nie ma jednaj wspólnej definicji niepełnosprawności. Różne akty prawa wprowadzają definicje niepełnosprawności dla określenia uprawnień z tego tytułu. Najbardziej znane są dwa systemy orzekania:
- niepełnosprawności
- niezdolności do pracy
O niepełnosprawności orzekają:
- Powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności – jako organy I instancji;
- Wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności – jako organy II instancji.
Od orzeczenia wojewódzkiego zespołu przysługuje odwołanie do sądu okręgowego - pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia.
Osoba z niepełnosprawnością intelektualną może być spadkobiercą. Zgodnie z polskim prawem, spadkobiercą może być:
- osoba fizyczna, która żyła w chwili śmierci spadkodawcy;
- osoba prawna, która istnieje w chwili śmierci spadkodawcy;
- dziecko poczęte, pod warunkiem, że urodziło się żywe.
Osoba z niepełnosprawnością intelektualną może być spadkobiercą testamentowym i ustawowym, a w konsekwencji otrzymać spadek. W polskim prawie nie istnieje zakaz czynienia osób z niepełnosprawnością intelektualną spadkobiercami.
Przyjęcie spadku wymaga złożenia w sądzie lub przed notariuszem oświadczenia o przyjęciu spadku. Osoba z niepełnosprawnością intelektualną może złożyć takie oświadczenie, jeśli ma świadomość jego znaczenia. Jeśli notariusz lub sędzia odpowiednio wytłumaczy osobie z niepełnosprawnością treść i konsekwencje oświadczenia o przyjęciu spadku, to wówczas jego złożenie nie powinno być problemem.
Nie można ubezwłasnowolnić osoby z niepełnosprawnością intelektualną jedynie w celu przyjęcia w jej miejsce spadku. Jeśli rodzice lub inni członkowie rodziny obawiają się, że osoba z niepełnosprawnością intelektualną nie poradzi sobie w sądzie, to należy ją do tego przygotować. Bardzo ważne jest wspieranie osoby z niepełnosprawnością intelektualną przy podejmowaniu przez nią decyzji.
Sąd nie może zakazać osobie z niepełnosprawnością intelektualną złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku, tylko dlatego, że jest ona niepełnosprawna. Jedynie wykazanie całkowitego braku świadomości swojego czynu u osoby z niepełnosprawnością intelektualną mogłoby uzasadniać żądanie ustanowienia dla takiej osoby opiekuna prawnego.
Jednakże, nawet osoba ubezwłasnowolniona całkowicie lub częściowo może być spadkobiercą testamentowym lub ustawowym. Oznacza to, że można zapisać jej w testamencie spadek lub, w razie braku testamentu, może dziedziczyć na podstawie ustawy. Jednak wszystkie czynności związane z przejęciem spadku i rozporządzaniem nim, będzie za nią wykonywał jej opiekun prawny: to również on złoży oświadczenie o przyjęciu spadku za osobę ubezwłasnowolnioną.
Zgodnie z prawem opiekun prawny nie jest spadkobiercą, a tylko prowadzi sprawy osoby ubezwłasnowolnionej, która nie ma zdolności do czynności prawnych. Warto wspomnieć, że na większość działań związanych z majątkiem ubezwłasnowolnionego, opiekun prawny musi uzyskać zgodę sądu rodzinnego i opiekuńczego.
Osobom niepełnosprawnym przysługuje szereg ulg w podróży pociągami PKP i autobusami PKS.
1. Dzieci do lat 4
Przejazdy PKP (2 klasa) :
- 100% ulga w pociągach osobowych, pospiesznych i ekspresowych, IC, EC (dotyczy wyłącznie biletów jednorazowych w klasie 2, w klasie 1 obowiązuje dopłata).
Przejazdy PKS:
- 100% ulga na autobusy zwykłe i przyspieszone (dotyczy wyłącznie biletów jednorazowych).
Uwaga!
Ulga przysługuje pod warunkiem nie korzystania przez dziecko z oddzielnego miejsca do siedzenia, jeżeli dziecko korzysta z oddzielnego miejsca ulga wynosi 78%.
2. Przewodnik lub opiekun towarzyszący w podróży osobie niewidomej albo osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji
opiekun – osoba, która ukończyła 18 lat
przewodnik – osoba, która ukończyła 13 lat lub pies przewodnik
Przejazdy PKP (2 klasa) :
- 95 % ulga w pociągach osobowych, pospiesznych i ekspresowych, IC, EC (dotyczy wyłącznie biletów jednorazowych w klasie 2, w klasie 1 obowiązuje dopłata).
Przejazdy PKS:
- 95% ulga w autobusach zwykłych, przyspieszonych i pospiesznych (dotyczy wyłącznie biletów jednorazowych).
3. Dzieci i młodzież dotknięte inwalidztwem lub niepełnosprawne
Przejazdy PKP (2 klasa) :
- 78% ulga w pociągach osobowych, pospiesznych i ekspresowych, IC, EC (dotyczy biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych, w 2 klasie, w klasie 1 dopłata).
Przejazdy PKS:
- 78% ulga w autobusach zwykłych, przyspieszonych i pospiesznych (dotyczy biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych).
Uwaga!
Wyłącznie w ramach przejazdów celowych, których katalog zawiera ustawa np. dom - szkoła - dom.
4. Rodzice lub opiekunowie dzieci i młodzieży dotkniętej inwalidztwem lub niepełnosprawnej
Przejazdy PKP (2 klasa) :
- 78% ulga w pociągach osobowych, pospiesznych i ekspresowych, IC, EC (dotyczy wyłącznie biletów jednorazowych w 2 klasie, w klasie 1 dopłata).
Przejazdy PKS:
- 78% ulga w autobusach zwykłych, przyspieszonych i pospiesznych (dotyczy wyłącznie biletów jednorazowych).
5. Osoby niezdolne do samodzielnej egzystencji
Przejazdy PKP (2 klasa) :
- 49% ulga w pociągach osobowych (dotyczy wyłącznie biletów jednorazowych),
- 37 % ulga w pociągach pospiesznych i ekspresowych, IC, EC (dotyczy wyłącznie biletów jednorazowych w 2 klasie, w klasie 1 dopłata).
Przejazdy PKS:
- 49% ulga w autobusach zwykłych (dotyczy tyko biletów jednorazowych),
- 37% ulga w autobusach przyspieszonych i pospiesznych (dotyczy tylko biletów jednorazowych).
6. Osoby niewidome, uznane za niezdolne do samodzielnej egzystencji
Przejazdy PKP (2 klasa) :
- 93% ulga w pociągach osobowych (dotyczy biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych),
- 51% ulga w pociągach pospiesznych i ekspresowych (dotyczy biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych w 2 klasie, w klasie 1 dopłata).
Przejazdy PKS:
- 93% ulga w autobusach zwykłych (dotyczy biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych),
- 51% ulga w autobusach przyspieszonych i pospiesznych (dotyczy biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych).
7. Osoby niewidome, które nie są uznane za osoby niezdolne do samodzielnej egzystencji
Przejazdy PKP (2 klasa) :
- 37% ulga w pociągach osobowych, pospiesznych i ekspresowych, IC, EC (dotyczy biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych w 2 klasie, w klasie 1 dopłata).
Przejazdy PKS:
- 37% ulga w autobusach zwykłych, przyspieszonych i pospiesznych (dotyczy biletów jednorazowych lub miesięcznych imiennych).
- Czas pracy
- Od 1 stycznia 2012 r. czas pracy osoby z niepełnosprawnością nie może przekraczać
- 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo;
- Czas pracy osoby z niepełnosprawnością zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo, jeżeli lekarz wyda zaświadczenie o celowości stosowania skróconej normy czasu pracy;
- Osoba z niepełnosprawnością nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych.
- Osoba z niepełnosprawnością ma prawo do dodatkowej 15 min (piętnastominutowej) przerwy w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek.
- Osobie ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności przysługuje dodatkowy dziesięciodniowy urlop wypoczynkowy w roku kalendarzowym. Prawo to nabywa się po przepracowaniu jednego roku po zaliczeniu do jednego z tych stopni niepełnosprawności.
- Osoba o znaczonym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia: w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, a także nie częściej niż raz w roku w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych i usprawniających, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
- Niepełnosprawnemu dziecku;
- Osobie z niepełnosprawnością poniżej 16 roku życia ze znacznym stopniem niepełnosprawności;
- Osobie powyżej 75 roku życia;
- Osobie z niepełnosprawnością powyżej 16 roku życia z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia;
Świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem opiekuńczym uregulowanym w ustawie z dnia z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez:
- matkę albo ojca,
- opiekuna faktycznego dziecka,
- inne osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny.
jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 420,00 zł miesięcznie.
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:
- osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego
- osoba wymagająca opieki: a. pozostaje w związku małżeńskim, b. została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej,
- osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko,
- osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie,
- na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.